Có nên đi làm thêm khi còn là sinh viên?
Đây là câu hỏi mà gần như sinh viên nào cũng từng tự hỏi mình ít nhất một lần. Ở nhà thì có thể ngủ nướng, học bài, lướt mạng. Đi làm thêm thì có tiền, có trải nghiệm, nhưng cũng đồng nghĩa với mệt mỏi và áp lực. Bàn cân giữa việc đi làm hay không lúc nào cũng lắc lư, và nó nghiêng về phía nào phụ thuộc rất nhiều vào hoàn cảnh của mỗi người.
Tìm một công việc làm thêm không chỉ là chuyện kiếm tiền. Đó còn là cách để bạn bước ra khỏi vùng an toàn của gia đình, học cách tự lập và hiểu giá trị của từng đồng mình kiếm được. Khi phải đứng bưng bê, dọn dẹp, hoặc làm việc cả buổi chỉ để nhận vài chục nghìn, bạn sẽ bắt đầu trân trọng tiền bạc và công sức của bố mẹ hơn rất nhiều.
Công việc cũng mang lại những mối quan hệ và bài học mà không sách vở nào dạy được. Từ cách cư xử với khách hàng, cách xử lý tình huống, cho đến việc chịu trách nhiệm với sai sót của mình. Đó là những thứ rất thật, rất đời, và rất cần cho hành trang sau này.
Làm về là có “màn xả stress”
Tôi từng đi làm thêm ở một nhà hàng cùng vài người bạn trong phòng trọ. Có hôm tan ca lúc hơn 10 giờ đêm, người đầy mùi bếp, chân tay rã rời. Công việc bưng bê, thu dọn, và áp lực từ quản lý khiến ai cũng căng thẳng.
Thế là cả nhóm lập một group chat riêng chỉ để… than thở và “dizz” cho nhẹ đầu. Dĩ nhiên đó không phải điều hay ho, nhưng với người trẻ, khi bức xúc quá mà không nói ra thì còn mệt hơn. Ít nhất nó giúp mọi người xả bớt stress để ngày hôm sau còn đủ tinh thần đi làm tiếp.
Những áp lực nhỏ như vậy thật ra lại là bài tập chuẩn bị cho những áp lực lớn hơn trong tương lai. Đi làm thêm không chỉ giúp kiếm tiền, mà còn giúp bạn tập làm quen với môi trường công việc thật.
Cảnh giác với đa cấp và lừa đảo
Sinh viên là nhóm đối tượng rất dễ bị nhắm tới bởi các mô hình đa cấp, bán hàng ảo hoặc đầu tư mập mờ. Chỉ cần một tin nhắn kiểu “vừa có thu nhập, vừa phát triển bản thân” là nhiều người đã tò mò và bị kéo vào.
Nếu bạn gặp những lời mời kiểu đó, cách an toàn nhất vẫn là từ chối thẳng và bỏ qua. Trong trường hợp lỡ bị kéo đến một buổi giới thiệu, hãy luôn nhớ rằng: không đưa tiền, không ký giấy tờ, không cung cấp thông tin cá nhân. Giữ nụ cười lịch sự, tìm lý do rút lui sớm là cách khôn ngoan nhất.
Gia sư – công việc quen thuộc của sinh viên
Gia sư là một trong những lựa chọn phổ biến nhất vì dễ sắp xếp thời gian và phù hợp với kiến thức đã học. Tuy nhiên, dạy người khác hiểu không hề đơn giản. Bạn sẽ phải kiên nhẫn, giải thích nhiều lần, và học cách truyền đạt sao cho người học dễ tiếp thu.
Qua đó, bạn cũng hiểu rằng việc dạy và học đều cần rất nhiều nỗ lực từ cả hai phía.
Học hay làm, cái nào quan trọng hơn?
– Dạo này hay nghỉ học nhỉ?
– Bận đi làm.
– Sắp thi rồi, ôn chưa?
– Bận đi làm.
– Rớt môn rồi sao?
– Đi làm kiếm tiền học lại.
Làm thêm chỉ nên là phụ. Với sinh viên, việc học vẫn là ưu tiên số một. Nếu đi làm mà ảnh hưởng đến việc học, phải học lại, thi lại, thì xét về lâu dài đó không phải là một “khoản lời”, mà là một khoản lỗ cả về thời gian lẫn công sức.
Đi làm thêm tốt, nhưng phải biết giới hạn. Khi bạn giữ được sự cân bằng giữa học và làm, thì những trải nghiệm và đồng tiền kiếm được mới thật sự có giá trị.